پمپ جابجایی قطعی (مثبت)
Positive Displacement Pump
پمپ جابجایی قطعی پمپی است که با کاستن ازحجم یک محفظه باعث حرکت دادن سیال درون آن می شود.این پمپ متناوبا” حجم معینی از سیال را از ورودی به خروجی خوداتتقال می دهد.عمل پمپاژ تناوبی است وتوسط پیستون، اسکرو، چرخ دنده،غلتک، تیغه ویا دیافراگم انجام می شود.این پمپ ها به دو گروه رفت وبرگشتی و دوار تقسیم بندی می شوند.
پمپ جابجایی قطعی رفت و برگشتی
Reciprocating Positive Displacement Pump
این پمپ ها با تکرارحرکت روبه جلو وعقب برگشتن(سیکلCycle ( مقدارمعینی از سیال را جابجا می کنند.هر سیکل از دو(کورسStroke ( تشکیل می شود.در کورس اول، حرکت رو به جلوعضو جابجاشونده، درمحفظه پمپ خلاء ایجاد می کند، این خلاء همزمان باعث باز شدن سوپاپ ورودی، بسته شدن سوپاپ خروجی و مکش سیال به درون محفظه می شود.با پرشدن محفظه کورس دوم آغازمی شود در این لحظه حرکت عضو جابجاشونده معکوس شده، سوپاپ ورودی بسته می شود و سوپاپ خروجی در اثر فشار سیال باز شده و مایع به خارج پمپ هدایت می شود.
پمپ پیستونی
Piston Pump
نوعی پمپ است که ازیک یا چند پیستون که داخل سیلندرهای خود حرکت خطی رفت وبرگشتی دارند تشکیل می شود.آرایش سیلندرها می تواند به دو صورت محوری یا شعاعی باشد.دریک طرح ازنوع محوری سیلندرها به صورت موازی حول محورشفت قرارمی گیرند.یک صفحه که به صورت مایل به محور شفت متصل شده است باعث به حرکت در آمدن پیستون ها داخل سیلندرها می شود.درطرح دیگرمحورقرارگیری سیلندرها با محورشفت ورودی دارای زاویه می باشد،در این حالت چرخش صفحه محرک که عمود بر محور شفت ورودی است باعث حرکت رو به جلوی پیستون ها می شود.
در نوع شعاعی سیلندرها به صورت شعاعی حول محور شفت قراردارند.یک میل بادامک که با شفت میچرخد عامل حرکت روبه جلو پیستون می باشد.حرکت رو به عقب پیستون توسط فنر فشاری انجام می شود.
پمپ پلانجری
Plunger Pump
در این پمپ محرکت پیستون شاتونی(میل پیستون) است که به میل لنگ متصل است.یک تفاوت اساسی بین پمپ پیستونی و پلانجری نحوهء آب بندی آنها است.در پمپ پیستونی سیل روی پیستون سوار است و همراه با آن حرکت می کند ولی در نوع پلانجری سیل ها درون سیلندر ثابت هستند وبه همین دلیل پمپ پلانجری قادراست که فشارهای بالاتری را تولید کند.
پمپ دیافراگمی
Diaphragm Pump
پمپ دیافراگمی یا (membrane) که با هوای فشرده کار میکند، ازدو صفحه (دیافراگم) انعطاف پذیرکه حرکت رفت وبرگشتی داشته ویک محفظه موقتی را تشکیل داده وسیال را به داخل و خارج آن منتقل می کند تشکیل می شود. دیافراگم ها در مرکز خود توسط یک شفت که شیر هوا درون آن تعبیه شده است بهم اتصال دارند.
کار پرکردن و تخلیه پمپ از یک سیکل که ازدو کورس تشکیل شده، انجام می شود. طی کورس اول شیرهوای فشرده را به پشت دیافراگم اول هدایت میکند که دلیل به سمت جلو(خروجی پمپ) دیافراگم شده و سیال را از پمپ خارج میکند.هم زمان با عمل فوق، شیرمذکورهوای پشت دیافراگم دوم را نیزبه اتمسفر تخلیه کرده وفشار هوای روی سیال ورودی باعث باز شدن شیر یک طرفه ورودی شده و سیال درون محفظه این سیال مکیده می شود.
شروع کورس دوم زمانی که دیافراگم اول به انتهای مسیر خود رسیده و کاملا” از سیال تخلیه شده است، در این لحظه شیر هوای فشرده را از پشت دیافراگم اول به پشت دیافراگم دوم منتقل کند.هوای فشرده دیافراگم دوم را از مرکزپمپ دور کرده وهمزمان دیافراگم اول به سمت مرکز پمپ کشیده می شود.سیال داخل محفظه دیافراگم دوم باعث باز شدن شیر یکطرفه خروجی آن شده و سیال به خارج از پمپ هدایت می شود.در این لحظه در محفظه اول عمل عکس صورت می گیرد.پس از اتمام این مرحله شیر هوای فشرده را دوباره به پشت دیافراگم اول هدایت کرده و سیکل بعدی آغازمی شود.
در میان پمپ ها، نوع دیافراگمی بالاترین درجه آب بندی را داشته و امکان استفاده از مواد متنوع جهت ساخت آنها،قابلیت این پمپ را برای جابجایی تقریبا” هر ماده ای، امکان پذیر می کند.
پمپ جابجایی قطعی دوار
Rotary Positive Displacement Pump
دراین خانواده از پمپهای جابجایی قطعی بجای حرکت رفت و برگشتی از حرکت دورانی جهت انتقال سیال استفاده می شود. توسط غشاء نازکی ازسیال مابین لبه های خارجی عضو گردان و پوسته پمپ یک سطح آب بندی بوجود می آید.چرخش اعضای گردنده باعث ایجاد مکش در محفظه ورودی شده فشارهوای اتمسفر سیال را به این محفظه وارد می کند.سیال وارد شده بین دندانه ها ،تیغه ها،لوب ها،… و دیواره داخلی پوسته پمپ محبوس شده ،به توسط آنها به محفظه خروجی و نهایتا” لوله خروجی انتقال می یابد.این خانواده را می توان به دو دسته تک روتور وجفت روتور تقسیم بندی نمود.
پمپ های تک روتور
Single Rotor Pumps
همانطور که از نامشان برمی آید تنها یک عضوگردان(روتور) جهت انتقال سیال دارند.
مونو پمپ (محفظه پیش رونده)
Mono Pump(Progressive Cavity)
یک روتور فلزی هلیکس مانند درون یک محفظه(استاتور) از جنس الاستومرکه سطح داخلی آن ازدو هلیکس تشکیل می شود، به صورت خارج از مرکز می چرخد. درهر لحظه قسمتی از دیواره روتور با بدنه استاتوردر تماس قرار می گیرد و ایجاد حفره (محفظه)ای می شود که به تدریج روبه جلو رفته و سیال را به سمت خروجی پمپ هدایت می کند.
پمپ عضو(پره) الاستومری
Flexible Member (Vane) Pump
این پمپ دارای یک پروانه از جنس الاستومر با تیغه هایی که قابل انعطاف که داخل یک پوسته فلزی قرارداد می باشد.قطر داخلی پوسته ازقطر خارجی پروانه کوچک تر است بنابراین پره ها خم شده و نوک تیغه ها با سطح داخلی پوسته در تماس هستند که سطحی آب بندی ایجاد می کنند.با دوران پروانه در ورودی پمپ خلا” ایجاد شده و مایع به داخل پمپ مکیده می شود، همزمان مایع در فضای ما بین دو پره متوالی و دیواره پوسته محبوس شده و در اثر چرخش پروانه به طرف خروجی پمپ انتقال می یابد.
پمپ تیغه ای
Vane Pump
پمپ تیغه ای دارای یک روتور شیار دار که داخل شیار ها تیغه هایی قرار می گیرند است.روتوروتیغه ها به صورت خارج از مرکز داخل پوسته قراردارند.رو تور با سرعت حدود 900 rpm دوران میکند.نیروی گریز از مرکز باعث تماس تیغه ها بد سطح داخلی پوسته می شود بنابراین بین دو تیغه متوالی و دیواره پوسته حفره ای ایجاد می شود که از سیال پر شده و با دوران روتورسیال به سمت خروجی پمپ هدایت می شود.
پمپ شلنگی (پریستالتیک)
Pump Peristaltic
مکانیزم انتقال سیال در این پمپ مشابه حرکت محتویات روده می باشد. به همین دلیل به آن پریستالتیک اطلاق می شود.پمپ شلنگی یا غلتکی از دیگر نامهای رایج آن است.مایع در اثر فشار اتمسفر درون یک شلنگ انعطاف پذیر مکیده می شود.وقتی که یک یاچندغلتک (یا کفشک) از روی شلنگ عبور میکند، شلنگ بین غلتک و دیواره پوسته پمپ فشرده شده و بسته می شود.حرکت غلتک محل بسته شدن شلنگ را جابجا کرده و انتقال مایع (مثل انقباض موجی شکل دیواره های روده)انجام می شود.
پمپ های چند روتور
Multiple Rotor Pumps
در این پمپ ها مایع در حفره هایی که بین برآمدگی های روی دو روتور و دیواره پوسته پمپ تشکیل می شود محبوس شده و با حرکت رو تورها انتقال مایع انجام می شود.
پمپ دنده ای
Gear Pump
این پمپ در دو طرح خارجی و داخلی ساخته می شوند.در طرح خارجی دوچرخ دنده با محور موازی که مشابه یکدیگرهستند درگیر می شوند یکی از این چرخ دنده ها محرک و دیگری هرز گرد است. چرخ دنده ها معمولا” ازنوع ساده هستند، هر چند اسنفاده از چرخ دنده های هلیکال یا جناغی هم مرسوم است.
در پمپ دنده ای خارجی، سیالی که از سمت مکش پمپ وارد می شود،بین دندانه های چرخ دنده ها و دیواره داخلی پوسته محبو س شده و با چرخش چرخ دنده ها به سمت تخلیه پمپ هدایت می شود.
در طرح داخلی یک چرخ دنده خارجی به صورت خارج از مرکزداخل یک چرخ دنده داخلی کار می کند.چرخ دنده داخلی محرک و چرخ دنده خارجی هرزگرد می باشد.یک قطعه هلالی شکل ثابت فضای خالی بین دو چرخ دنده را از یکدیگر جدا می کند. سیال از لوله مکش پمپ وارد فضای خالی بین دوچرخ دنده می شود.با چرخش چرخ دنده داخلی سیال به سمت فضای دندانه های چرخ دنده خارجی و پشت قطعه هلالی شکل واردشده و به تدریج به سمت خروجی پمپ هدایت می شود.
پمپ لوب(خاجی)
Lobe Pump
روتورهای این نوع پمپ که دارای دو یا چند برجستگی روی(Lobe) سطح خارجی خود هستند، به صورت موازی درون پوسته پمپ جای داده شده و در خلاف جهت یکدیگر دوران می کنند.برخلاف پمپ دنده ای هردو روتور این پمپ محرک هستند و درواقع لوب ها با یکدیگر در تماس نمی باشند.مشخصه ای که آنها را مناسب انتقال مواد خاصی می سازد.به عنوان مثال در صنایع غذایی دانه های گیلاس یا زیتونی که درون مایع می باشند بدون آسیب از بین لوب های مقابل عبورکرده و به طرف خروجی پمپ منتقل می شوند.
پمپ مارپیج دوقلو
Twin Screw Pump
این پمپ دارای دوروتور مارپیچ است که در خلاف جهت یکدیکر دوران می کنند و مانند پمپ لوب هردو روتور محرک هستند.بین مارپیچ های روتورها فضاهای خالی وجود دارد که از مایع پر می شود.محتویات فضا های مذکور به صورت مداوم در جهت محور روتور ها به حرکت در امده به صورت پیوسته ازورودی به خروجی پمپ انتقال می یابند.
پمپ پیستون محیطی
Circumferential Piston Pump
این پمپ دارای دو روتور که روی آنها تیغه هایی قوسی شکل تعبیه شده است می باشد.تیغه های قوسی شکل دارای سر هایی بزرک و در سطح خارجی خود دایره شکل مطابق سطح داخلی پوسته هستند. به این تیغه ها پیستون اطلاق می شود.فضایی که بین دو تیغه روی هرروتور و بدنه پوسته ایجاد می شود از سیال پرشده و حرکت تیغه ها حین چرخش روتور ها مانند جاروبک مایع را از سمت مکش پمپ به سمت تخلیه آن هدایت می کند.
ساخت قطعات و مجموعه های پمپ های جابجایی قطعی (مثبت)
شرکت تامین پارت کارآمد آمادگی ساخت انواع پمپ های جابجایی قطعی (مثبت) و قطعات آنها از قبیل :
چرخدنده های محرک و متحرک ، بدنه ، پوسته ، بوش ، فلنج ، کاور ، ، شفت ، درپوش ، گلند ، گسکت ، براکت ، هوزینگ ، اسلیو ، روتور ، سیل ، بیرینگ ، باکس هد ، اسکرو ، لوب ، پوسته مونو پمپ ، پروانه لاستیکی ، کم رینگ ، کارتریج ، کفشک ، هوز(شیلنگ) ، دیافراگم ، چک ولو ، اسپول ، منیفولد ، بارل ، پلانجر ، پیستون ، سوپاپ ، شیرها ، شاتون ، میل لنگ ، یاتاقان ، سواش پلیت و …
